ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

Ιστορική επισκόπηση

Οι πρώτες αναφορές για την Ενόργανη Γυμναστική γίνονται στους αρχαίους πολιτισμούς των Κινέζων, Περσών και Ινδών. Η ενασχόληση με την Ενόργανη Γυμναστική ήταν προνόμιο της ανώτερης κοινωνικής τάξης και κύρια συνδεόταν με θρησκευτικές τελετουργίες. Όμως και οι κατώ­τερες κοινωνικές τάξεις, ιδιαίτερα οι πολεμιστές, για να διατη­ρήσουν σε υψηλό επίπεδο τη σωματική, πνευματική και ψυχική τους κατά­σταση ασκούνταν σε διάφορα πολεμικά παιχνίδια. Ο ίππος με λαβές είναι μακρινός απόγονος εκείνων των χρόνων. Οι πολεμιστές χρειάζονταν ένα σταθερό άλογο, ένα ομοίωμα αλόγου, πάνω στο οποίο μάθαιναν περιστροφικές ασκήσεις και με αυτό τον τρόπο προετοιμά­ζονταν για τον πόλεμο.

Στην ελληνική αρχαιότητα και συγκεκριμένα σε αγγεία της μινωικής περιόδου απεικονίζονται αθλητές οι οποίοι εκτελούν διά­φορες ασκήσεις Ενόργανης Γυμναστικής πάνω στη ράχη ταύρου.

Τα πιο πρόσφατα ιστορικά στοιχεία αναφέρονται στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Στο Βερολίνο ο Friedrich Ludwig Jahn έφτιαξε στις 11 Ιουνίου του 1811 το πρώτο υπαίθριο γυμναστήριο Ενόργανης Γυμνα­στικής. Ο Jahn πίστευε ότι η Ενόργανη Γυμναστική σε συνδυασμό με τη φροντίδα της γερμανικής γλώσσας και των εθίμων θα δημιουρ­γούσε εκείνες τις δυνάμεις που θα ξεσηκώνονταν ενάντια στη γαλλική ξενοκρατία. Από το 1820 έως το 1840 η Ενόργανη Γυμναστική βρίσκεται υπό απα­γόρευση με εντολή του Αυστριακού καγκελάριου Metternich, ο οποίος ήταν αντίθετος σε κάθε προοδευτική κίνηση, και τα παιδιά γυμνά­ζονται πλέον σε κλειστούς χώρους. Η Ενόργανη Γυμναστική ανα­πτύ­χθηκε σημαντικά με την είσοδο της σωματικής αγωγής στα δημοτικά σχο­λεία το 1859. Είναι εντυπωσιακό ότι στους αγώνες του 1861 στη Λειψία έλαβαν μέρος 20.000 αθλητές.

Στους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες του 1896 στην Αθήνα, ο Έλληνας
αθλητής Μητρόπουλος κέρδισε την πρώτη θέση στο αγώ­νισμα των κρίκων. Πριν από το 1896, στις Ζάππειες Ολυμπιάδες που τελούνταν στην Αθήνα (1859-1889) ο Ι. Χρυσάφης και άλλοι ιστορικοί ανα­φέρουν ότι ο Δημήτριος Μελέγκογλου το 1889 ήταν τρίτος στις ασκή­­σεις του δίζυγου.

Η σύγχρονη Ενόργανη Γυμναστική διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από την
παλιά. Υπάρχουν διαφορετικά όργανα, η μορφή των ασκήσεων έχει βελτιωθεί ως προς το βαθμό της τεχνικής δυσκολίας, με αποτέλεσμα να έχουν αυξηθεί, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, οι απαιτήσεις από τους αθλητές και τις αθλήτριες, που πρέπει πλέον να διαθέτουν αυξημένες φυσικές και ψυχικές ικανότητες.

Σταθμός στην εξέλιξη της Ενόργανης Γυμναστικής υπήρξαν κάποιοι αθλη­τές και αθλήτριες, που έβαλαν τη σφραγίδα τους στο άθλημα με νέες ασκήσεις και πρωτότυπες συνδέσεις. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις Τσασλάφσκα, Κόρμπουτ, Κομανέτσι, Σουσούνοβα για τις γυναίκες και τους Εντο, Γκίγκερ, Τσουκαχάρα, Ντιτιάτιν και Κορολιόφ για τους άνδρες.

Στην Ελλάδα, οι πρώτοι επίσημοι αγώνες διεξάγονται το 1970 στην Αθήνα από τον Σ.Ε.Γ.Α.Σ., ενώ το 1971 στη Θεσ­­σα­λονίκη γίνεται το 1^ο Πα­νελ­­­­λήνιο Πρω­τά­θλημα και τον ίδιο χρό­νο οι Έλληνες αθλη­τές κάνουν την πρώτη τους εμφά­νιση σε Βαλκα­νικούς αγώνες. Από τότε μέχρι σήμε­ρα, οι συμμετοχές των Ελλή­νων αθλητών και αθλητριών σε Βαλκα­νικούς, Μεσογειακούς, Πανευρωπαϊ­κούς, Παγκόσμιους και Ολυμπιακούς αγώ­­νες ήταν πλούσια σε μετάλλια. Οι Γιαννιτσοπούλου, Δέλιου, Βαρβα­ριώτου, Κουράκου, Αντωνιάδου, Τσαβδαρίδου, Δάβου, Μελισσανίδης και Ταμπάκος είναι οι αθλήτριες και αθλητές με τις περισσότερες και σημα­ντι­κότερες επιτυχίες.

ΟΡΓΑΝΑ
Aθλητές	Aθλήτριες
Έδαφος (ταπί)	Ίππος (άλμα)
Πλάγιος ίππος	Δίζυγο
Kρίκοι	Δοκός ισορροπίας
Ίππος (άλμα)	Έδαφος (ταπί)
Δίζυγο
Mονόζυγο

Χαρακτηριστικά του αθλήματος

Η Ενόργανη Γυμναστική είναι το άθλημα που τα τελευταία χρόνια παρουσίασε μια ραγδαία εξέλιξη στην ποιότητα και πολυπλευρικότητα της εκτέλεσης των
ασκήσεων, αλλά και σε μαζικότητα. Μεγάλος αρι­θμός παιδιών παρουσιάζουν σήμερα ασκήσεις, σε μικρή ηλικία, που πρα­γμα­τικά ταυτίζονται με το τέλειο, το αρμονικό, το δυναμικό, αλλά και το απίστευτο. Η καθημερινή ένταση της προπό­νησης, η οποία καθορί­ζεται από την ηλικία των παιδιών, κυμαίνεται σε 4-8 ώρες. Η επίπονη αυτή διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση τόσο των σωμα­τικών ικανο­τήτων (δύναμη, ταχύτητα, αντοχή, ευκαμψία και επιδεξιότητα), όσο και των ψυχικών δυνάμεων (θάρρος, αποφασιστικότητα, αυτοπεποίθηση, υπομονή, αυτο­­συγκέντρωση και πειθαρχεία) των παιδιών.

Η ένταξη της Ενόργανης Γυμναστικής στην εκπαιδευτική διαδικασία προσφέρει τη χαρά και την ικανοποίηση στους μαθητές να ταυτιστούν με τους αθλη­τές. Όλοι, ανεξάρτητα από το αν διαθέτουν ή όχι τις απα­ραί­τητες φυσικές και ψυχικές ικανότητες, μπορούν με την ανάλογη βοή­θεια (από τον καθηγητή της Φυσι­κής Αγωγής ή από τους συμμαθητές τους) να εκτελέσουν έναν μεγάλο αριθμό ασκήσεων.

Διεξαγωγή Αγώνων

Η Παγκόσμια Ομοσπονδία Γυμναστικής (F.I.G.) που ιδρύθηκε το 1881 - μέλος της είναι και η Ελληνική Γυμναστική Ομοσπονδία (Ε.Γ.Ο.) - αποφα­σίζει για το είδος διεξαγωγής των αγώνων, τις προδιαγραφές των οργάνων, τον τρόπο βαθμολογίας των αθλητών/τριών, την αξιολόγηση των ασκήσεων από πλευράς τεχνικής δυσκολίας κ.λπ. Σήμερα σε μεγάλες διοργανώσεις, όπως Oλυμπιακοί αγώνες και Παγκόσμιο Πρωτά­θλημα, διεξάγονται τα εξής είδη αγώνων:

• Oμαδικό, που αποτελεί πρόκριση για το Σύνθετο Oμαδικό, το Σύν­θετο Aτομικό και τους Tελικούς των Oργάνων. Σε αυτόν τον αγώνα κάθε χώρα έχει δικαίωμα συμμετοχής με 7 αθλητές και 7 αθλήτριες. Όμως, μόνο οι 5 καλύτερες βαθμολογίες σε κάθε όργανο υπολογί­ζονται για την τελική βαθμολογία της κάθε χώρας, που είναι και το κριτήριο για την πρόκριση στο Σύνθετο
  Ομαδικό.

• Σύνθετο Ομαδικό, στο οποίο λαμβάνουν μέρος οι 6 καλύτερες ομά­δες του προηγούμενου αγώνα.
• Σύνθετο Ατομικό, που συμμετέχουν οι 36 καλύτεροι αθλητές ή αθλή­τριες του Ομαδικού αγώνα. Κάθε χώρα συμμετέχει με 3 αθλητές ή αθλήτριες.
• Τελικοί Οργάνων. Σε αυτό το είδος του αγώνα λαμβάνουν μέρος 8 αθλη­τές και 8 αθλήτριες που συγκέντρωσαν την καλύτερη βαθμο­λογία σε κάθε όργανο. Η κάθε χώρα έχει δικαίωμα να συμμετάσχει με 2 αθλητές και 2 αθλήτριες.

Σε Πανευρωπαϊκούς, Πανασιατικούς και Παναμερικανικούς αγώνες οι αντίστοιχες Ομοσπονδίες Γυμναστικής αποφασίζουν για τον τρόπο διε­ξα­γωγής των αγώνων. Συνήθως, γίνεται ο αγώνας του Σύνθετου Ατο­μικού και οι Τελικοί των Οργάνων. Κάθε χώρα συμμετέχει με τρεις αθλη­τές και τρεις αθλήτριες.