ΧΕΙΡΟΣΦΑΙΡΙΣΗ

Εισαγωγή

Η χειροσφαίριση ανήκει στη γενική κατηγορία των αθλοπαιδιών και απο­τελεί μία ιστορική μετεξέλιξη των διάφορων παιχνιδιών με μπάλα που τη χειρίζονταν με τα χέρια. Περιλαμβάνει, σε μία ιδανική σχέση, τις τρεις μορφές της ανθρώπινης κίνησης, δηλαδή το τρέξιμο, το άλμα και τη ρίψη. Θεωρείται ένα παιχνίδι που
επιδιώκει αφενός την ισομερή ανάπτυξη του σώματος και αφετέρου την καλλιέργεια όλων των ψυχοκινητικών και διανοητικών χαρακτη­ριστικών του ανθρώπου.

Με την παιδιά αυτή επιδιώκεται η βελτίωση της υγείας, η αρμονική φυσι­κή, ψυχική και διανοητική ανάπτυξη, ο σχηματισμός μεγάλου αριθμού κινη­τικών
δεξιοτήτων, η τελειοποίηση κινητικών τεχνικών και τακτικών συνηθειών, η δημιουργία εξειδικευμένων γνώσεων που αφορούν την παιδιά, η απόκτηση ηθικών αξιών και η διεύρυνση των κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώ­πων. Δίνει καινούργια κινητικά ερεθίσματα, βελτιώνει τα ήδη υπάρχοντα, αυ­ξά­νει την κοινωνικότητα και την ομαδικότητα με το συλλογικό του χαρακτήρα και γενικά καλύπτει το άτομο τόσο από βιολογική όσο και από κοινωνική άποψη. Ακόμη αναπτύσσει τον αλληλοσεβασμό με το συναγωνιστικό του χαρακτήρα, την αυτοπεποίθηση, την επιμονή, την υπομονή, την αποφασιστι­κότητα, την ευστροφία, το αγωνιστικό πνεύμα και την υπευθυνότητα. Είναι συναρπαστικό, θεαματικό και πολύ δημοφιλές σε όλο τον κόσμο.

Η απόδειξη για το πόσο συναρπαστική και ελκυστική είναι η χειροσφαί­ριση φαίνεται από τις πολυάριθμες διεκδικήσεις της μπάλας, τα δυνατά σουτ, τη συχνότητα των αποκρούσεων του τερματοφύλακα, τις αστραπιαίες αντι­δράσεις του, τη γρήγορη κίνηση των παικτών και της μπάλας, την αβε­βαιότητα της εξέλιξης του αγώνα, τις πολυάριθμες πάσες, τα μεγάλα άλματα και τη συ­νεχή εναλλαγή στο αποτέλεσμα του αγώνα. Το χαρακτηριστικό του γνώρισμα συνίσταται στο γεγονός ότι, ενώ πρόκειται για ένα πολυσύνθετο και πολύ­πλοκο παιχνίδι, στην αρχική του μορφή είναι πολύ απλό και η κάθε του τεχνικο-τακτική ενότητα αφομοιώνεται γρήγορα. Σε επίπεδο όμως υψηλού αθλητισμού η χειροσφαίριση είναι πάρα πολύ δύσκολο παιχνίδι και για να φθάσει κάποιος ψηλά απαιτούνται πολλά χρόνια σκληρής και μεθοδικής προπόνησης.

Η ύπαρξη αντιπάλου και η έντονη σωματική επαφή προσθέτουν στην παιδιά το στοιχείο του σκληρού συναγωνισμού, πάντα όμως μέσα στα πλαί­σια των κανόνων της. Η συνεχής αμυντικότητα ή η επιθετικότητα των παικτών, η αίσθηση επιτυχίας – αποτυχίας, καθώς και η εναλλασσόμενη ψυχική διάθεση των παικτών είναι στοιχεία που συνθέτουν την προσωπι­κότητα ενός παίκτη.

Η χειροσφαίριση είναι διασκεδαστική να παίζεται και συναρπαστική να παρακολουθείται. Βασίζεται πάνω σε έναν ουσιώδη αλλά απλό τρόπο ανά­πτυξης που μας επιτρέπει να τη χρησιμοποιούμε ανεπιφύλακτα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Είναι μία παιδιά που παίζεται σε όλους τους χώρους και από όλες τις ηλικίες. Η χρησιμοποίησή της μπορεί να λύσει πολ­λά προβλήματα τόσο στο σχολικό πρόγραμμα όσο και γενικότερα στο μαζι­κό αθλητισμό. Άνδρες και γυναίκες μπορούν να απολαύσουν τις χαρές και τις συγκινήσεις που προσφέρονται από την παιδιά αυτή.

Ιστορική Επισκόπηση

Οι ερευνητές που ασχολούνται με την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους υποστηρίζουν ότι ο πρωτόγονος άνθρωπος χρησιμοποίησε με μεγαλύτερη δεξιοτεχνία τα χέρια του από τα πόδια του. Η ρίψη αντικειμένων με σκοπό το κυνήγι για την ανεύρεση τροφής κυριαρχούσε κατά την προϊστορική εποχή. Για τον πρωτόγονο άνθρωπο η ρίψη δεν είχε αποκλειστικά ψυχαγωγικό χαρακτήρα, αλλά ήταν μία φυσική κίνηση και αποτελούσε μέρος της καθημερινής του δραστηριότητας.

Είναι βέβαιο πως οι αρχαίοι λαοί ανέπτυξαν παιχνίδια με μπάλα τα οποία παίζονταν με το χέρι. Στην αρχαία Δίπυλο βρέθηκε μία επιγραφή η οποία εκθειάζει «το θαυμάσιο παιχνίδι με το χέρι, με τις σαν του χορού κινήσεις με την μπάλα». Επίσης στους τάφους των Φαραώ στο Μπενί - Χασάν υπάρχουν παραστάσεις από παιχνίδια με μπάλα. Παρόμοια παιχνίδια ανέπτυξαν οι Κρήτες της Μινωικής περιόδου, οι Ασσύριοι και οι Βαβυλώνιοι.

Η Ελληνική αρχαιότητα είναι γεμάτη από παραδείγματα «σφαιριστικών» παιχνιδιών, τα οποία θεωρούνται οι πρόγονοι των σημερινών αθλο­παιδιών. Οι νέοι της Σπάρτης αναφέρει ο Πλάτωνας ήταν πάντοτε ξυπόλυτοι, με ένα λιτό ένδυμα χειμώνα καλοκαίρι, έπαιζαν παιχνίδια με μπάλα ή χόρευαν κάτω από το ζεστό ήλιο του καλοκαιριού. Οι «σφαιρείς» ήταν οι παίκτες που έπαιζαν αυτές τις παιδιές.

Στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου τα παιχνίδια με μπάλα είχαν μεγάλη διάδοση με αποτέλεσμα να ιδρύονται στα διάφορα γυμναστήρια ειδικοί χώροι οι οποίοι ονομάζονταν «σφαιριστήρια» για τη διεξαγωγή διάφορων παιχνιδιών με τη χρήση μπάλας. Τα παιχνίδια αυτά ήταν ιδιαίτερα αγαπητά στους νέους της εποχής αλλά όμως, δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε πως παί­ζονταν, διότι κανένας ιστορικός δεν περιέγραψε το περιεχόμενο αυτών των παιχνιδιών. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι τα παιχνίδια αυτά παίζονταν από διάφορες ομάδες, κάτι που δείχνει ότι τα ομαδικά παιχνίδια δεν ήταν άγνωστα στην αρχαία Ελλάδα.

Από τα πλέον γνωστά ευρήματα είναι το «παιδί με τη σφαίρα» που βρέθηκε στη Δωδώνη. Είναι ένα μικρό χάλκινο άγαλμα του 4ου π.χ. αιώνα και το χαρακτηριστικό του είναι η μπάλα που κρατά στο χέρι του, ενώ ετοιμάζεται να την πετάξει. Η θέση αυτή είναι παρόμοια με αυτή της ψηλής πάσας στη χειροσφαίριση.

Τα παιχνίδια που αναφέρθηκαν παραπάνω είχαν διαφορετικούς στό­χους. Άλλα από αυτά επιδίωκαν να ριχθεί η μπάλα ψηλά και να μην πέσει στο έδαφος, σε άλλα πρυτάνευε η πρόθεση να σημαδευθεί με μπάλα ένας άλλος συμπαίκτης ή ένα αντικείμενο και σε άλλα κυριαρχούσε η ανταλλαγή της μπά­λας. Τα παιχνίδια, αυτά όπως είναι φυσικό, δεν έχουν κατ’ ουσία σχέση με τη σημερινή μορφή της χειροσφαίρισης, αλλά εξελίχθηκαν σύμφωνα με τις κρατούσες αντιλήψεις της εποχής εκείνης. Από την άλλη μεριά όμως δεν παύουν να περιέχουν στοιχεία που υπάρχουν σαν στόχος και στη σημερινή μορφή του παιχνιδιού.

Παρόμοια παιχνίδια αναπτύχθηκαν σχεδόν σε όλους τους λαούς της αρχαιότητας. Γλυπτά και αγγεία που βρέθηκαν στο Μεξικό δείχνουν ότι οι αρχαίοι Ίνκας και οι Αζτέκοι έπαιζαν παιχνίδια με μπάλα χρησιμοποιώντας για υλικό φυσικό καουτσούκ από δέντρα. Στην Κίνα παιζόταν η «ιντιάκα» και στην Ινδονησία το παιχνίδι των «ιπτάμενων κύβων». Επίσης παιχνίδια με μπά­λα αναφέρονται στη Νέα Γουινέα, στην Κολομβία, στο Νέο Μεξικό, στη Βόρεια Αμερική και στη νότια Αφρική.

Κατά το μεσαίωνα υπάρχουν στοιχεία που μαρτυρούν την ύπαρξη παιχνιδιών με μπάλα. Ο Walther von der Vogelweider αναφέρει στα τρα­γούδια του για το παιχνίδι με το «πιάσιμο της μπάλας». Υδατογραφίες με παρόμοια παιχνίδια βρέθηκαν στο κάστρο του Runkelshein το δέκατο τρίτο αιώνα. Την περίοδο της Αναγέννησης τα παιχνίδια με μπάλα πήραν πιο συγκεκριμένη μορφή. Στις
αποικίες της Αγγλίας και της Γαλλίας διαμορφώ­θηκε ένα νέο παιχνίδι με μπάλα που παιζόταν με τον τοίχο (wall handball) και το οποίο υπάρχει μέχρι σήμερα.

Από τα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα και τις αρχές του εικοστού συντε­λείται στην Ευρώπη μία μεγάλη αθλητική επανάσταση. Εισάγονται νέα παιχνίδια, τα οποία διαμορφώθηκαν σε παιδιές σύμφωνα με τις ηθικές αντιλήψεις των χωρών αυτών, αλλά και τις επικρατούσες κλιματολογικές συνθήκες. Σε αντίθεση με την καλαθοσφαίριση και την πετοσφαίριση οι οποίες επινοή­θηκαν στην Αμερική η χειροσφαίριση αναπτύχθηκε στις χώρες της κεντρικής και της βόρειας Ευρώπης. Για την πατρότητα αυτής της παιδιάς «ερίζουν» τρεις Ευρω­παϊκές χώρες, η Τσεχοσλοβακία (ενωμένη την εποχή εκείνη) με το «Hazena», η Γερμανία με το «Torball» και η Δανία με το «Haandbold».

Στην Τσεχοσλοβακία παρουσιάζεται με το όνομα «Ceska hazena» που σημαίνει σουτ με το χέρι. Δημιουργοί της παιδιάς αυτής ήταν οι Vaclav Karas και Antonin Kristof που το 1892 στην Πράγα παρουσίασαν το «hazena», που σήμαινε πέταγμα της μπάλας με το ένα χέρι με άλμα. Το γήπεδο ήταν χωρι­σμένο σε τρία μέρη. Σε αυτά έπαιζαν οι αμυντικοί, οι κεντρικοί και οι επιθετικοί. Ο τερματοφύλακας δεν μπορούσε να περάσει τη γραμμή του, οι αμυντικοί δεν μπορούσαν να περάσουν στην περιοχή των επιθετικών και αντίθετα. Από τα παραπάνω παρατηρείται ότι οι κανονισμοί αυτής της παιδιάς είχαν πολλές ομοιότητες με τη σημερινή της μορφή.

Στη Γερμανία παρουσιάστηκαν αρκετές παιδιές όπου η μπάλα παιζόταν με το χέρι. Η καθεμιά από αυτές είχε το δικό της όνομα και τους δικούς της κανόνες
ανάλογα με το σκοπό που εξυπηρετούσε (raffballspiel, torball, zeitgeist, volkeball, korball κ.λπ.). Οι παιδιές αυτές πέρασαν από πολλές μορφές ανάλογα με τους κανόνες των εμπνευστών τους. Διέφεραν κυρίως ως προς τον αριθμό των παικτών και το γήπεδο που χρησιμοποιούσαν. Ορισμένες από αυτές παίζονταν σε γήπεδα του ποδοσφαίρου και χρησιμο­ποιούσαν 11 παίκτες και άλλα σε μικρότερο γήπεδο με 7 παίκτες.

Παράλληλα με την ανάπτυξη της χειροσφαίρισης σε ανοικτό γήπεδο μία παρόμοια παιδιά αρχίζει να εμφανίζεται στις βόρειες σκανδιναβικές χώρες. Οι κλιματολογικές συνθήκες της Δανίας και της Σουηδίας δεν επέτρεπαν την ανάπτυξή της σε ανοικτά γήπεδα καθότι τα καλοκαίρια ήταν σύντομα και ο χειμώνας μεγάλος. Η νέα αυτή παιδιά έκανε την εμφάνισή της στο τέλος του 19ου αιώνα. Πρόκειται για τη χειροσφαίριση κλειστού χώρου (hallenhandball). Δημιουργός της παιδιάς αυτής ήταν ο Δανός καθηγητής Φυσικής Αγωγής Holger Nielsen.
Ονομάστηκε «Haandbold» και παιζόταν με 7 παίκτες. Το 1898 εκδίδονται οι πρώτοι κανονισμοί της παιδιάς και διεξάγεται ο πρώτος επίσημος αγώνας χειροσφαίρισης κλειστού χώρου.

Μετά το 1925 και καθ’ όλη τη διάρκεια του μεσοπολέμου, οι αθλοπαιδιές που εμφανίστηκαν στις αρχές του αιώνα αποκτούν μεγάλη δημοσιότητα και παίζονται με νέους κωδικοποιημένους κανόνες. Εκτός από τις χώρες που αναφέρθηκαν παραπάνω και άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και ο Καναδάς, μετέφρασαν τους ήδη υπάρχοντες κανονι­σμούς της χειροσφαίρισης και οργάνωσαν αντίστοιχους αγώνες. Το 1921 στο Παρίσι διεξήχθη διεθνές τουρνουά «Hazena» με μεγάλη επιτυχία.

Τον Αύγουστο του 1926 στο 8ο Συνέδριο της Ι.Α.Α.F. (Διεθνής Ερασιτε­χνική Αθλητική Ομοσπονδία) στη Χάγη της Ολλανδίας, αποφασίζεται η συγκρότηση επιτροπής η οποία θα πρότεινε ενιαίους κανονισμούς για τις μέχρι τότε γνωστές αθλοπαιδιές με μπάλα (Basketball, Volleyball, Hazena, Field Handball, Haandbold, Tennis). Η επιτροπή αυτή μετά από δύο συνε­δριάσεις έφερε πρόταση στην I.A.A.F. και τον Αύγουστο του 1928 στους Ολυμπιακούς αγώνες του
Άμστερνταμ ιδρύεται η ανεξάρτητη Διεθνής Ερασιτεχνική Ομοσπονδία Χάντμπολ (International Amateur Handball Federation) I.A.H.F. με τη συμμετοχή 11 χωρών μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα (οι άλλες ήταν οι Η.Π.Α., Καναδάς, Δανία, Φιλανδία, Γαλλία, Ιρλανδία, Αυστρία, Σουηδία, Τσεχοσλοβακία και Γερμανία). Το Δεκέμβριο του ίδιου έτους εκδίδονται οι πρώτοι διεθνείς κανονισμοί της χειροσφαίρισης σε τρεις γλώσσες. Στην Αγγλική, Γαλλική και Γερμανική. Στόχος της Διεθνούς Ομοσπονδίας ήταν η νέα επεξεργασία των κανονισμών της χειροσφαίρισης, η βελτίωση των διεθνών σχέσεων, η προβολή της σε όλα τα κοινωνικά στρώ­ματα και η προετοιμασία για την ένταξή της στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών αγώνων.

Το 1930 διεξάγεται ο πρώτος διεθνής αγώνας γυναικών μεταξύ της Αυστρίας και της Γερμανίας και το αποτέλεσμα ήταν 5-4 υπέρ της Αυστρίας. Παράλληλα με την εξέλιξη της χειροσφαίρισης ανοικτού χώρου στις σκανδιναβικές χώρες αναπτύσσεται η αντίστοιχη κλειστού χώρου (Hallen Handball) με επτά παίκτες και σε γήπεδο 20x40 m όπως και σήμερα. Το 1931 οι Σουηδοί διοργανώνουν πρωτάθλημα κλειστού χώρου και το 1935 γίνεται ο πρώτος επίσημος διεθνής αγώνας μεταξύ της Σουηδίας και της Δανίας (αποτέλεσμα 12 - 8 υπέρ της Σουηδίας). Κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων του Βερολίνου το 1936 εγκρίνονται οι κανονισμοί της Hallen Handball στη θέση της Haandbold μετά από πρόταση του εμπνευστή του Holger Nielsen.

Η χειροσφαίριση ανοικτού χώρου σαν αθλοπαιδιά κάνει την εμφάνισή της στους Ολυμπιακούς αγώνες του Βερολίνου το 1936 με τη συμμετοχή 6 ομάδων. Νικήτρια ήταν η διοργανώτρια χώρα Γερμανία, η οποία στον τελικό νίκησε την Αυστρία, και τρίτη η ομάδα της Ελβετίας. Μετά από δύο χρόνια διεξάγεται πάλι στο Βερολίνο το Πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα χειρο­σφαίρ­ισης ανοικτού χώρου με τη συμμετοχή 10 ομάδων.

Οι αθλητικές εξελίξεις μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στο χώρο της χειροσφαίρισης ήταν ραγδαίες. Στις 10 Ιουλίου του 1946 ιδρύθηκε η νέα
Διεθνής Ομοσπονδία Χειροσφαίρισης (International Handball Federation) I.H.F. στη θέση της παλαιάς I.A.H.F.

Το 1949 γίνεται το Πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα χειροσφαίρισης γυναικών ανοικτού χώρου στη Βουδαπέστη με νικήτρια την ομάδα της Ουγγαρίας. Από το 1950 και στη συνέχεια η χειροσφαίριση κλειστού χώρου με 7 παίκτες επεκράτησε σταδιακά της αντίστοιχης του ανοικτού. Σήμερα η χειροσφαίριση ανοικτού χώρου με 11 παίκτες παίζεται μόνο σε ορισμένες χώρες και εξυπηρετεί τοπικούς παραδοσιακούς σκοπούς.

Το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα χειροσφαίρισης ανδρών σε ανοικτό χώρο γινόταν κάθε τρία χρόνια. Το 1966 έγινε το τελευταίο που ήταν και το 7ο κατά σειρά. Για τις γυναίκες έγιναν τρία Παγκόσμια Πρωταθλήματα χειροσφαίρισης και το τελευταίο ήταν το 1960. Μετά το 1966 η I.H.F. διοργάνωνε αποκλειστικά και μόνο Παγκόσμια Πρωταθλήματα χειροσφαίρισης κλειστού χώρου με 7 παίκτες. Στους άνδρες οι πιο πετυχημένες ομάδες στην ιστορία των Παγκόσμιων Πρωταθλημάτων θεωρούνται η Ρουμανία (με 4 τίτλους), η Σουηδία (με 4 τίτλους) και η Ρωσία (με 2 τίτλους).

Το 1972 είναι μία σημαντική χρονιά για την καθιέρωση της χειροσφαί­ρισης κλειστού χώρου. Εισάγεται στους Ολυμπιακούς αγώνες του Μονάχου και ξαναβρίσκει τη θέση της, όπως και πριν από τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Νικήτρια ήταν η ομάδα της Γιουγκοσλαβίας με δεύτερη την ομάδα της Τσεχοσλοβακίας και τρίτη τη Ρουμανία. Από το 1976 στους Ολυμπιακούς αγώνες του Μόντρεαλ καθιερώνεται και η γυναικεία χειροσφαίριση ως Ολυ­μπιακή παιδιά. Οι κανονισμοί ήταν οι ίδιοι με αυτούς των ανδρών, με μοναδική εξαίρεση τον κανόνα που αφορούσε την περιφέρεια και το βάρος της μπά­λας. Πρώτη νικήτρια των Ολυμπιακών αγώνων ήταν η ομάδα της Σοβιετικής Ένωσης.

Η Ελλάδα δεν έμεινε ασυγκίνητη από την αθλητική επανάσταση που συντελούνταν στην Ευρώπη την εποχή του μεσοπολέμου. Το 1928 κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων του Άμστερνταμ μαζί με άλλες 10 χώρες συμμετέχει στις εργασίες για την ίδρυση της ανεξάρτητης Διεθνούς Ερασιτεχνικής Ομοσπονδίας Χειροσφαίρισης (I.A.H.F.). Όμως οι προσπάθειες που γίνονται την περίοδο εκείνη για τη διάδοση των αθλοπαιδιών έχουν ατομικό χαρακτήρα, χωρίς καμία επέμβαση από την πολιτεία.

Μέχρι την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου η χειροσφαίριση παιζόταν στα σχολεία κυρίως μέσα στα πλαίσια του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής. Η βιβλιογραφία που υπήρχε ήταν μεταφράσεις των κειμένων από την αγγλική ή γερμανική γλώσσα και αυτό δεν βοήθησε καθόλου την ανά­πτυξη της παιδιάς. Μία άλλη εξήγηση για την αφάνεια στην οποία υπέπεσε ήταν και η δυσαρέσκεια των ποδοσφαιρικών παραγόντων για τη χρήση του γηπέδου τους.

Η αρχή για την επαναδραστηριοποίηση της χειροσφαίρισης γίνεται το 1976. Η διεθνής προβολή από την τηλεόραση όλων των αγωνιστικών δρα­στη­ριοτήτων των Ολυμπιακών αγώνων του Μόντρεαλ έδωσε το πρώτο ερέ­θισμα για την έναρξη διοικητικών διεργασιών. Ο Σ.Ε.Γ.Α.Σ. παίρνει την από­φαση να εντάξει τη χειροσφαίριση στις αγωνιστικές δραστηριότητες που είχε υπό την αιγίδα του. Διορίζεται 9μελής επιτροπή η οποία μεταφράζει τους κανονισμούς της παιδιάς και τους στέλνει σε όλα τα σωματεία που είχε στη δύναμή του.

Στις 13/2/1977 διεξάγεται στο Αμύνταιο της Φλώρινας το πρώτο επίσημο τουρνουά χειροσφαίρισης με τη συμμετοχή 4 ανδρικών και 2 γυναικείων ομάδων. Οι ομάδες που εντάχθηκαν πρώτες στη δύναμη του Σ.Ε.Γ.Α.Σ. ήταν ο Άφοβος Αθηνών, ο Πανελλήνιος Γ.Σ., ο Αμύντας Αμυνταίου, ο Εθνικός Κοζάνης, ο Τελαμώνας Σαλαμίνας και ο Α.Ο. Σερρών.

Στις 27/4/1977 γίνεται στο γήπεδο του Πανελληνίου Γ.Σ. ο πρώτος επί­σημος αγώνας χειροσφαίρισης στην Αθήνα μεταξύ του Πανελληνίου Γ.Σ. και του Τελαμώνα Σαλαμίνας. Το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους διοργανώνεται στο γήπεδο του Πανελληνίου Γ.Σ. το πρώτο επίσημο τουρνουά χειροσφαίρισης με τη συμμετοχή 16 ομάδων από τη βόρεια και τη νότια Ελλάδα.

Το 1979 θεωρείται η σημαντικότερη χρονιά για την παιδιά, καθότι ιδρύεται η ανεξάρτητη πλέον Ομοσπονδία Χειροσφαίρισης Ελλάδος (Ο.Χ.Ε.). Ως ανεξάρτητη ομοσπονδία διοργανώνει το πρώτο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα χειρο­σφαίρισης με νικητές τον Ιωνικό Ν.Φ., τον Αμύντα Αμυνταίου και τον Α.Ν.Ο. Γλυφάδας. Το 1982 αρχίζει και το πρώτο γυναικείο πρωτάθλημα χειρο­σφαίρισης με πρώτη νικήτρια ομάδα τον Άρη Νίκαιας, ενώ το ομώ­νυμο κύπελλο Ελλάδας αρχίζει το 1983 για τους άνδρες και το 1987 για τις γυναίκες.

Στα χρόνια όμως που πέρασαν η ελληνική χειροσφαίριση παρουσίασε μία καταπληκτική αγωνιστική άνοδο. Ο αριθμός των σχετικών ομάδων και των παικτών τους αυξήθηκε κατακόρυφα, ενώ τα αποτελέσματα με ομάδες υψη­λού επιπέδου έδειξαν ότι μπορεί να πρωταγωνιστήσει σε διεθνές επίπεδο. Κατάφερε να κερδίσει τις ομάδες που πριν λίγα χρόνια βρίσκονταν στις πρώτες θέσεις της Παγκόσμιας Χειροσφαίρισης.

Kανονισμοί

1. Το γήπεδο

Το γήπεδο έχει ορθογώνιο παραλληλόγραμμο σχήμα και περιλαμβάνει τον αγωνιστικό χώρο και δύο περιοχές τέρματος. Έχει μήκος 40 m και πλάτος 20 m. Οι μεγάλες πλευρές ονομάζονται και γραμμές ελεύ­θερης ρίψης ή γραμμές πλάγιας επαναφοράς και οι μικρές γραμμές τέρματος.

Τα τέρματα τοποθετούνται στο μέσον της γραμμής τέρματος και είναι σταθερά στερεωμένα στο έδαφος. Οι εσωτερικές τους διαστάσεις έχουν 2 m ύψος και 3 m μήκος. Είναι εφοδιασμένα με δίχτυ και είναι τοπο­θετημένα με τέτοιο τρόπο που η μπάλα όταν εισέρχεται σε αυτό να μην επι­στρέφει αμέσως στο γήπεδο.

Η περιοχή του τέρματος χαράσσεται με μια γραμμή 3 m παράλ­ληλη με τη γραμμή τέρματος και σε απόσταση 6 m από αυτή, μπροστά από το τέρμα. Η γραμμή αυτή που ορίζει την επιφάνεια του τέρματος ονομά­ζεται γραμμή περιοχής τέρματος.

Η γραμμή ελεύθερης ρίψης είναι διακεκομμένη και χαράσσεται με μια ευ­θεία γραμμή μήκους 3 m και σε απόσταση 9 m από το τέρμα, παράλληλη με τη γραμμή περιοχής τέρματος.

Η γραμμή του πέναλτι ή γραμμή των 7 m είναι μία γραμμή μή­κους 1 m παράλληλη προς τη γραμμή τέρματος, η οποία χαράσσεται μπροστά από το κέντρο του τέρματος σε απόσταση 7 m από την εξωτερική πλευρά.

Η γραμμή των 4 m ή γραμμή τερματοφύλακα μήκους 15 cm χαράσσεται παράλληλα προς τη γραμμή του τέρματος και σε απόσταση 4 m από την εξωτερική πλευρά αυτής.

Η κεντρική γραμμή συνδέει τις γραμμές ελεύθερης ρίψης ακριβώς στο κέντρο.

Όλες οι γραμμές ανήκουν στην περιοχή που οριοθετούν και έχουν πλάτος 5 εκατοστών.

2. Διάρκεια αγώνα

Στις κατηγορίες των ανδρών και γυναικών άνω των 18 ετών η διάρκεια του αγώνα είναι δύο ημίχρονα των 30 min, ενώ στις μικρότερες κατηγορίες η διάρκεια ορίζεται από την επιτροπή πρωταθλημάτων.

Ο αγώνας αρχίζει με το εναρκτήριο σφύριγμα του κεντρικού διαιτητή και τελειώνει με το σφύριγμα λήξης του χρονομέτρη.

3. Η μπάλα

Η μπάλα πρέπει να είναι φτιαγμένη από δερμάτινο ή συνθετικό περί­βλημα, στρογγυλή και η εξωτερική της επιφάνεια να μην είναι γυαλιστερή.

Κατά την έναρξη του αγώνα η μπάλα για τους άνδρες πρέπει να έχει περιφέρεια 58 έως 60 cm και βάρος 425 έως 475 gr ενώ για τις γυναίκες η περιφέρεια της μπάλας πρέπει να είναι από 54 έως 56 cm και βάρος 325 έως 400 gr.

4. Οι παίκτες

Μία ομάδα αποτελείται από 12 παίκτες, 10 παίκτες γη­πέδου και 2 τερμα­τοφύλακες, οι οποίοι γράφονται στο φύλλο αγώνα. Η κάθε ομάδα οφείλει υποχρεωτικά να δηλώσει έναν τερματοφύλακα.

Για να αρχίσει ένα παιχνίδι χρειάζονται τουλάχιστον 5 παίκτες από κάθε
ομάδα.

Κατά τη διάρκεια του αγώνα οι αναπληρωματικοί παίκτες μπορούν να αντικαταστήσουν τους παίκτες γηπέδου χωρίς την άδεια της γραμματείας οποιαδήποτε στιγμή.

5. Τερματοφύλακας

Ο τερματοφύλακας στην προσπάθειά του να αμυνθεί επιτρέπεται να αγγίζει την μπάλα με όλα τα μέρη του σώματός του μέσα στην περιοχή του τέρματος. Επίσης, επιτρέπεται με την μπάλα στα χέρια να εκτελεί όσα βήματα θέλει.

Ο τερματοφύλακας επιτρέπεται να εγκαταλείπει την περιοχή τέρματος χωρίς την μπάλα και να παίρνει μέρος στον αγώνα. Στην περίπτωση αυτή υπόκειται στους κανόνες που διέπουν τους παίκτες γηπέδου.

6. Η περιοχή τέρματος

Μόνον ο τερματοφύλακας δικαιούται να βρίσκεται στην περιοχή τέρ­ματος. Αυτή θεωρείται παραβιασμένη όταν ένας παίκτης γηπέδου την ακου­μπήσει με οποιοδήποτε μέρος του σώματός του συμπεριλαμβανομένης και της γραμμής περιοχής τέρματος.

Η παραβίαση της περιοχής τέρματος από έναν παίκτη γηπέδου τιμω­ρείται ως εξής:

(α) ελεύθερη ρίψη όταν ο παίκτης εισέλθει με την μπάλα στην περιοχή τέρματος.

(β) ελεύθερη ρίψη όταν ο παίκτης εισέλθει χωρίς την μπάλα στην περιοχή τέρματος και επωφελείται αυτός ή η ομάδα του.

7. Χειρισμός της μπάλας

Επιτρέπεται στον παίκτη να ρίχνει, να χτυπά με γροθιά, να σπρώχνει, να σταματά και να πιάνει την μπάλα με τη βοήθεια των χεριών του, του κορμού, των μηρών και των γονάτων.

Να κρατά την μπάλα το ανώτερο 3 sec χωρίς να εκτελεί κάποια κίνηση.

Να κάνει 3 βήματα το ανώτερο με την μπάλα στα χέρια.

Διευκρίνηση: Ο παίκτης που κρατά την μπάλα δικαιούται να κάνει μέχρι 3 βήματα, στη συνέχεια να κάνει ντρίπλα και μετά το τέλος της ντρίπλας μπορεί να κάνει ξανά μέχρι 3 βήματα. Μετά από αυτό, πρέπει να μεταβιβάσει την μπάλα ή να εκτελέσει σουτ στο τέρμα.

Δεν επιτρέπεται στον παίκτη να κρατά την μπάλα στην κατοχή της δικής του ομάδας χωρίς να γίνεται επιθετική ενέργεια ή σουτ στο τέρμα (αυτό ονομάζεται παθητικό παιχνίδι).

8. Συμπεριφορά στον αντίπαλο

Επιτρέπεται στον παίκτη να χρησιμοποιεί τα χέρια του για το άρπαγμα της μπάλας. Επίσης, επιτρέπεται στον παίκτη να κλείνει το δρόμο του αντιπάλου με το σώμα του, ακόμη και όταν αυτός δεν έχει στην κατοχή του την μπάλα.

Δεν επιτρέπεται στον παίκτη να εμποδίζει τον αντίπαλό του με τα χέρια, τους βραχίονες και τα πόδια. Επίσης, να σπρώχνει τον αντίπαλό του, να τον αγκαλιάζει, να χτυπά το χέρι του αντιπάλου για να πάρει την μπάλα και γενικά να συμπεριφέρεται με επικίνδυνο τρόπο προς τον αντίπαλό του.

9. Το τέρμα

Σημειώνεται τέρμα όταν η μπάλα περάσει ολόκληρη τη γραμμή τέρματος μέσα στο τέρμα, με την προϋπόθεση ότι δεν έγινε καμία παράβαση από τον παίκτη ή τους συμπαίκτες του τη στιγμή του σουτ.

10. Η έναρξη του αγώνα

Η έναρξη του αγώνα γίνεται από την ομάδα που κέρδισε την κλήρωση και ζήτησε την μπάλα ή από την άλλη ομάδα, όταν η ομάδα που κέρδισε την κλήρωση ζήτησε το τέρμα.

Μετά από κάθε γκολ την εναρκτήρια ρίψη εκτελεί η ομάδα που δέχθηκε το γκολ στο κέντρο του γηπέδου.

11. Πλάγια ρίψη

Η πλάγια ρίψη εκτελείται χωρίς σφύριγμα του διαιτητή όταν η μπάλα περάσει ολόκληρη τη γραμμή της πλάγιας επαναφοράς από την ομάδα που οι παίκτες της δεν ακούμπησαν τελευταίοι την μπάλα.

Κατά την εκτέλεση της πλάγιας ρίψης ο παίκτης πρέπει να πατά τη γραμμή της πλάγιας επαναφοράς.

12. Ρίψη 7 μέτρων (πέναλτι)

Το πέναλτι διατάσσεται όταν χάνεται μία καθαρή ευκαιρία να σημειωθεί τέρμα σε ολόκληρο το γήπεδο. Επίσης, όταν ο τερματοφύλακας επιστρέφει με τη μπάλα από τον αγωνιστικό χώρο στην περιοχή του τέρματός του ή όταν ένας παίκτης γηπέδου μεταβιβάζει την μπάλα σκόπιμα στον τερματοφύλακά του που βρίσκεται στην περιοχή του τέρματός του.

Το πέναλτι είναι μία απευθείας ρίψη προς το τέρμα και πρέπει να εκτελεστεί μέσα σε 3 sec από το σφύριγμα του διαιτητή.

13. Η ρίψη του διαιτητή

Μία ρίψη διαιτητή διατάσσεται όταν παίκτες των δύο ομάδων διαπράξουν ταυτοχρόνως ένα σφάλμα ή η μπάλα ακουμπήσει την οροφή του γηπέδου.

Κατά την εκτέλεση της ρίψης του διαιτητή, η μπάλα στέλνεται κατακόρυφα
από τον ένα διαιτητή και διεκδικείται από δύο αντίπαλους παίκτες, όταν αυτή φθάσει στο ψηλότερο σημείο της τροχιάς της και έχει καθοδική πορεία.

Η ρίψη διαιτητή εκτελείται στο κέντρο του γηπέδου.

14. Ποινές

Η κλιμάκωση των ποινών σε έναν αγώνα είναι:

Α. Προειδοποίηση (κίτρινη κάρτα).

Β. Αποκλεισμός (δύο λεπτών).

Γ. Τιμωρία (κόκκινη κάρτα).

Δ. Αποβολή.

Οι ποινές που δίνονται στη χειροσφαίριση έχουν προοδευτικό χαρακτήρα.

15. Οι διαιτητές

Ο αγώνας διευθύνεται από δύο διαιτητές που ο καθένας τους έχει τα ίδια δικαιώματα. Βοηθούνται από ένα γραμματέα και ένα χρονομέτρη.